Con không chịu chia sẻ đồ chơi — Có phải con ích kỷ không?
Đây là một trong những câu hỏi mà đội ngũ chuyên gia tại Ant-Bee School nhận được nhiều nhất từ phụ huynh: “Con tôi 2-3 tuổi mà không chịu chia sẻ đồ chơi với bạn. Con có bị ích kỷ không? Mẹ phải làm sao?”
Nếu bạn đang lo lắng về điều này, hãy thở phào nhẹ nhõm — vì câu trả lời ngắn gọn là: Con hoàn toàn bình thường! Và bài viết hôm nay sẽ giúp bạn hiểu rõ tại sao, đồng thời đưa ra những gợi ý thiết thực theo phương pháp Montessori để đồng hành cùng con.
Tại sao trẻ nhỏ chưa biết chia sẻ?
1. Giai đoạn phát triển tự nhiên của não bộ
Theo nghiên cứu về tâm lý phát triển, trẻ dưới 3 tuổi chưa thực sự hiểu khái niệm “chia sẻ” theo cách người lớn nghĩ. Ở độ tuổi này, não bộ của con đang trong giai đoạn hình thành ý thức về bản thân (sense of self). Con nhận ra: “Đây là của mình” — và điều đó thực ra là một cột mốc phát triển đáng mừng!
Trong triết lý Montessori, Maria Montessori gọi đây là giai đoạn nhạy cảm về trật tự và sở hữu. Con cần được khẳng định quyền sở hữu trước khi có thể tự nguyện cho đi. Giống như người lớn chúng ta — bạn chỉ sẵn lòng cho mượn xe khi bạn biết chắc đó là xe của mình, đúng không?
2. Chia sẻ là kỹ năng cần học, không phải bản năng
Nhiều phụ huynh nghĩ chia sẻ là điều tự nhiên, nhưng thực tế đây là một kỹ năng xã hội bậc cao cần thời gian và sự hướng dẫn. Con cần trải qua các bước: nhận biết cảm xúc của mình → nhận biết cảm xúc của người khác → hiểu khái niệm lần lượt → tự nguyện chia sẻ.
5 sai lầm phụ huynh thường mắc khi con không chia sẻ
- Ép con đưa đồ chơi cho bạn ngay lập tức: Điều này khiến con cảm thấy bị xâm phạm và càng giữ chặt hơn.
- Gắn nhãn “con hư”, “con ích kỷ”: Những lời nói này ảnh hưởng sâu sắc đến lòng tự trọng của trẻ và không giúp con học được gì.
- Giật đồ chơi khỏi tay con để đưa cho bạn khác: Con sẽ học được rằng “người mạnh hơn thì lấy được đồ” — ngược hoàn toàn với bài học chia sẻ.
- So sánh với trẻ khác: “Nhìn bạn Bi kìa, bạn ngoan lắm, bạn biết chia sẻ” — câu này chỉ tạo ra sự tổn thương, không tạo ra động lực.
- Bỏ qua hoàn toàn, không hướng dẫn gì: Con cần người lớn làm cầu nối để học kỹ năng xã hội, đặc biệt ở giai đoạn 2-5 tuổi.
Cách tiếp cận Montessori: Tôn trọng con, hướng dẫn từ từ
Nguyên tắc vàng: Chờ đợi thay vì ép buộc
Trong lớp học Montessori tại Ant-Bee School, chúng tôi áp dụng quy tắc “chờ lượt” thay vì “chia sẻ ngay”. Khi bé A đang chơi một món đồ, bé B muốn chơi thì sẽ được hướng dẫn: “Con có thể nói với bạn: Cho mình chơi khi bạn xong nhé!”
Điều kỳ diệu là khi trẻ biết rằng quyền sở hữu của mình được tôn trọng, con sẽ tự nguyện chia sẻ sớm hơn rất nhiều so với khi bị ép buộc. Đây là bài học mà nhiều phụ huynh ngạc nhiên khi quan sát tại lớp.
Tip áp dụng tại nhà theo từng độ tuổi
Trẻ 1-2 tuổi: Chơi song song
Ở tuổi này, con chưa cần “chia sẻ”. Hãy chuẩn bị đồ chơi tương tự cho mỗi bé khi có bạn đến chơi. Ví dụ: hai bộ xếp hình, hai con búp bê. Con sẽ chơi cạnh nhau, quan sát nhau — đó là bước đầu tiên của tương tác xã hội.
Trẻ 2-3 tuổi: Học khái niệm “lần lượt”
Hãy biến việc chờ lượt thành trò chơi trong sinh hoạt hàng ngày:
- Khi ăn cơm: “Mẹ lấy cơm trước, rồi đến lượt con nhé!”
- Khi chơi bóng: “Con đá bóng cho bố, rồi bố đá lại cho con — lần lượt nè!”
- Khi đọc sách: “Con lật trang này, mẹ lật trang kia — mình thay phiên nhau.”
Những hoạt động đơn giản này giúp con hiểu rằng chờ đợi không có nghĩa là mất đi, mà là sẽ đến lượt mình.
Trẻ 3-5 tuổi: Khuyến khích sự tự nguyện
Khi con lớn hơn, hãy thử những cách sau:
- Hỏi thay vì ra lệnh: “Con nghĩ bạn Minh đang cảm thấy thế nào khi không có gì để chơi?” — giúp con phát triển sự đồng cảm.
- Khen ngợi cụ thể khi con chia sẻ: “Mẹ thấy con cho bạn mượn xe ô tô — bạn vui lắm đó! Con có thấy nụ cười của bạn không?”
- Cho con quyền chọn: Trước khi bạn đến chơi, hỏi con: “Con muốn cất riêng món đồ nào không muốn cho bạn mượn? Còn lại mình để ra cho cả hai cùng chơi nhé.” Điều này tôn trọng quyền sở hữu của con và khuyến khích sự hào phóng có chọn lọc.
Câu chuyện thực tế tại Ant-Bee School
Bé Sóc (2 tuổi 8 tháng) khi mới vào lớp, con ôm chặt tất cả đồ chơi và khóc mỗi khi có bạn lại gần. Cô giáo không ép con mà kiên nhẫn áp dụng quy tắc chờ lượt. Sau khoảng 3 tuần, một hôm cô quan sát thấy Sóc tự đưa miếng xếp hình cho bạn ngồi cạnh và nói: “Bạn chơi đi, Sóc chơi cái khác.”
Mẹ Sóc kể lại rằng ở nhà, con cũng bắt đầu tự lấy bánh chia cho em. Không ai ép, không ai dạy bằng lời — con học từ môi trường và sự kiên nhẫn của người lớn.
Tóm tắt: Những điều mẹ cần nhớ
- Trẻ dưới 3 tuổi chưa chia sẻ là hoàn toàn bình thường — không phải ích kỷ.
- Không ép, không gắn nhãn, không giật đồ khỏi tay con.
- Dạy con khái niệm “chờ lượt” thông qua sinh hoạt hàng ngày.
- Tôn trọng quyền sở hữu để con có nền tảng tự nguyện chia sẻ.
- Kiên nhẫn — mỗi đứa trẻ có nhịp phát triển riêng.
Bé lớn khôn, Cô tự hào!
Tại Ant-Bee School (Ong và Kiến Montessori), chúng tôi hiểu rằng mỗi hành vi của trẻ đều mang một thông điệp phát triển. Đội ngũ giáo viên được đào tạo Montessori chuyên sâu, đồng hành cùng con bằng sự kiên nhẫn và khoa học — để con phát triển kỹ năng xã hội một cách tự nhiên và bền vững.
Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào về hành vi của con, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi qua website antbeeschool.edu.vn hoặc ghé thăm trường để trải nghiệm môi trường học tập Montessori đích thực. Chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành cùng gia đình bạn! 💛
